Cầu ngói Thanh Toàn - Câu chuyện về một thời đã qua

Giới thiệu chung về cầu ngói Thanh Toàn

Địa chỉ: Làng Thanh Thủy Chánh, xã Thủy Thanh, thị xã Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên Huế (cách trung tâm thành phố Huế khoảng 8km về phía Đông Nam).

Giá vé: Người lớn: 20.000 VNĐ/người, Trẻ em: Miễn phí

Giờ mở cửa: 7h00 - 17h30 hàng ngày

Xây dựng từ thế kỷ XVIII, cây cầu đã trải qua bao thăng trầm của lịch sử, vẫn giữ nguyên vẻ đẹp cổ kính với kiến trúc độc đáo "thượng gia hạ kiều". Mỗi thanh gỗ, viên ngói trên cầu như kể một câu chuyện về một thời đã qua, về sự khéo léo, tài hoa của người thợ xưa.

Cầu ngói Thanh Toàn, nép mình bên dòng sông Như Ý êm đềm, tựa như một bức tranh thủy mặc cổ kính, là một di tích lịch sử - văn hóa quốc gia mang đậm hồn quê Việt. Cây cầu cổ kính này tọa lạc tại làng Thanh Thủy Chánh, xã Thủy Thanh, thị xã Hương Thủy, cách trung tâm thành phố Huế khoảng 8km. Được xây dựng từ năm 1776 bởi tấm lòng nhân ái của bà Trần Thị Đạo, vợ một vị quan triều đình, cầu ngói Thanh Toàn ban đầu được xây dựng nhằm giúp người dân thuận tiện qua lại con mương nhỏ.

Trải qua hơn hai thế kỷ, cầu ngói Thanh Toàn vẫn sừng sững với thời gian, nổi bật với lối kiến trúc "thượng gia hạ kiều" độc đáo. Mái ngói âm dương cong vút, những nét chạm trổ tinh xảo trên gỗ lim cùng những hàng cột vững chãi đã tạo nên một vẻ đẹp hài hòa, duyên dáng cho cây cầu. Không chỉ là một công trình giao thông, cầu ngói Thanh Toàn còn là nơi sinh hoạt văn hóa cộng đồng, gắn bó mật thiết với đời sống của người dân địa phương. Dưới bóng mát của mái ngói cổ kính, người dân thường tụ họp, trò chuyện, trao đổi buôn bán, tạo nên một không khí làng quê thân thuộc, ấm áp.

Ngày nay, cầu ngói Thanh Toàn đã trở thành điểm đến hấp dẫn thu hút du khách bởi vẻ đẹp cổ kính, không gian yên bình cùng những giá trị lịch sử, văn hóa và kiến trúc đặc sắc. 

Năm 1847, cây cầu được trùng tu lần đầu tiên sau khi bị hư hại bởi một trận lụt lớn. Đến năm 1906, dưới thời vua Thành Thái, cầu tiếp tục được trùng tu, gìn giữ nét đẹp kiến trúc độc đáo. Những năm sau đó, cầu ngói Thanh Toàn vẫn luôn được quan tâm bảo tồn, tiêu biểu là các đợt sửa chữa nhỏ vào năm 1956, 1971 và dự án "Bảo tồn và phát huy giá trị di tích Cầu ngói Thanh Toàn" giai đoạn 2013 - 2014.

Tham quan cầu ngói Thanh Toàn có gì thú vị?

Đến với cầu ngói Thanh Toàn, bạn không chỉ được chiêm ngưỡng một di tích lịch sử với kiến trúc độc đáo mà còn có cơ hội trải nghiệm nhiều hoạt động thú vị, khám phá nét đẹp văn hóa của vùng đất cố đô.

Chiêm ngưỡng kiến trúc độc đáo của cầu ngói Thanh Toàn

Cầu ngói Thanh Toàn là một trong những cây cầu cổ hiếm hoi ở Việt Nam mang lối kiến trúc "thượng gia hạ kiều" độc đáo, nghĩa là "trên nhà dưới cầu". Kết cấu này không chỉ tạo nên nét đẹp riêng biệt mà còn mang đến nhiều tiện ích cho người dân. 

Cầu ngói Thanh Toàn có bố cục rõ ràng, được thiết kế khoa học và hợp lý để vừa đảm bảo chức năng giao thông, vừa tạo không gian sinh hoạt cho người dân. Cây cầu dài khoảng 17m, rộng khoảng 4m, được chia thành 7 gian, tương tự như bố cục của một ngôi nhà truyền thống. Mỗi gian có khoảng cách vừa phải, tạo sự thông thoáng cho không gian bên trong. Gian giữa là gian rộng nhất và cũng là gian chính của cầu. Đây là nơi đặt bàn thờ bà Trần Thị Đạo - người đã có công xây dựng cầu, thể hiện sự tôn kính và biết ơn của người dân đối với bà. Hai bên thân cầu là hai dãy bục gỗ kéo dài, tạo thành chỗ ngồi thoải mái cho người đi đường. Bên cạnh đó là lan can được chạm khắc tinh xảo, vừa có tác dụng bảo vệ an toàn, vừa góp phần trang trí cho cây cầu.

Kết cấu "thượng gia hạ kiều" chính là điểm độc đáo nhất của cầu ngói Thanh Toàn khi được thiết kế như một ngôi nhà nhỏ với mái ngói che chắn, tạo thành không gian mát mẻ, lý tưởng để người đi đường dừng chân nghỉ ngơi, tránh nắng mưa. Phần "nhà" này được xây dựng bên trên, gồm mái ngói, khung nhà bằng gỗ và hai dãy bục gỗ dọc theo thân cầu.

Chất liệu xây dựng cầu ngói Thanh Toàn là gỗ lim là loại gỗ quý, nổi tiếng với độ bền cao, khả năng chịu lực tốt, ít bị cong vênh hay mối mọt, rất phù hợp với khí hậu nóng ẩm của miền Trung. Nhờ vậy, dù đã trải qua hơn hai thế kỷ, cầu ngói Thanh Toàn vẫn giữ được nét kiến trúc ban đầu. Không chỉ vậy, mái cầu được lợp bằng ngói âm dương, loại ngói truyền thống của Việt Nam. Những viên ngói được xếp chồng lên nhau, tạo nên những đường cong mềm mại, uyển chuyển, vừa có tác dụng che mưa nắng, vừa tăng thêm vẻ đẹp thẩm mỹ cho cây cầu. Và để nâng đỡ toàn bộ kết cấu cầu, hệ thống trụ cầu được xây dựng bằng đá tảng vững chắc, đảm bảo sự ổn định và an toàn cho công trình trước những tác động của thời gian và thiên nhiên. 

Bên cạnh kết cấu và chất liệu độc đáo, cầu ngói Thanh Toàn còn gây ấn tượng bởi những chi tiết trang trí tinh xảo, thể hiện sự tài hoa và gu thẩm mỹ của người thợ thủ công xưa. Hầu hết các chi tiết gỗ trên cầu, từ kèo, cột, đến lan can, đều được chạm khắc tỉ mỉ, công phu. Bạn có thể thấy những hoa văn uốn lượn mềm mại, những hình tượng sinh động được khắc họa rõ nét, sống động như rồng, phượng, hoa lá, mây nước... đặc trưng cho nghệ thuật trang trí truyền thống của Việt Nam. Đặc biệt, họa tiết tứ linh (Long, Lân, Quy, Phụng) xuất hiện khá phổ biến trên cầu ngói Thanh Toàn. Hình tượng rồng uy nghi, phượng hoàng cao quý, lân biểu trưng cho sự thái bình, rùa tượng trưng cho sự trường tồn... không chỉ làm tăng thêm vẻ đẹp thẩm mỹ mà còn mang ý nghĩa cầu mong những điều tốt lành, may mắn.

Hòa mình vào không khí lễ hội cầu ngói Thanh Toàn

Lễ hội cầu ngói Thanh Toàn là một sự kiện văn hóa đặc sắc, được người dân địa phương tổ chức thường niên, thường trùng vào dịp Festival Huế. Lễ hội không chỉ nhằm tôn vinh giá trị lịch sử và văn hóa của cây cầu cổ kính này, mà còn là dịp để người dân tưởng nhớ và tri ân công đức bà Trần Thị Đạo - người phụ nữ nhân từ đã bỏ tiền của xây dựng cầu vào thế kỷ 18.

Không khí lễ hội bao trùm lên cả làng quê Thanh Thủy Chánh, vừa trang nghiêm, thành kính trong phần lễ, vừa rộn ràng, náo nhiệt trong phần hội. Mở đầu là lễ rước kiệu bà Trần Thị Đạo từ đình làng ra cầu ngói. Đoàn rước với cờ xí rực rỡ, lọng vàng lấp lánh, tiếng trống chiêng vang dội cùng dòng người đông đảo nối đuôi nhau tạo nên một khung cảnh vô cùng trang nghiêm. Tiếp đến là lễ dâng hương tại khu vực cầu ngói. Các vị bô lão, đại biểu và người dân thành tâm dâng nén hương thơm, tưởng nhớ công đức bà Trần Thị Đạo, đồng thời cầu mong cho quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. Nghi thức tế thần cầu ngư cũng được thực hiện long trọng với mong ước một năm đánh bắt thuận lợi, tôm cá đầy khoang.

Kết thúc phần lễ, không khí lễ hội chuyển sang sôi động và náo nhiệt hơn với phần hội. Du khách sẽ được hòa mình vào các trò chơi dân gian truyền thống như bịt mắt bắt vịt, kéo co, đua thuyền trên sông Như Ý... Tiếng cười nói, hò reo vang vọng khắp không gian. Sân khấu gần cầu ngói cũng rộn ràng với các tiết mục ca Huế, hò giã gạo, hát bài chòi... thu hút đông đảo người dân và du khách thưởng thức. Bên cạnh đó, hội chợ quê với những gian hàng bày bán đặc sản địa phương, ẩm thực dân dã như bánh bèo, nậm, lọc, bánh canh cá lóc… sẽ mang đến cho du khách những trải nghiệm thú vị về văn hóa ẩm thực xứ Huế.

Trải nghiệm không khí chợ quê

Ghé thăm cầu ngói Thanh Toàn, bạn còn có cơ hội trải nghiệm không khí chợ quê đặc trưng của vùng đất Huế. Nằm ngay gần cây cầu lịch sử, chợ quê Thanh Toàn mang đến một không gian sống động, đầy màu sắc và đậm chất dân dã.

Bước chân vào chợ, bạn sẽ bị choáng ngợp bởi sự đa dạng của các mặt hàng. Từ những loại nông sản tươi ngon được trồng tại địa phương như rau củ quả, trái cây, đến những sản phẩm thủ công mỹ nghệ tinh xảo như nón lá, tranh thêu, đồ gốm... tất cả đều được bày bán trên những gian hàng đơn sơ, mộc mạc. Đặc biệt, đừng bỏ qua cơ hội thưởng thức những món ăn vặt hấp dẫn của Huế ngay tại chợ. Bánh bèo, nậm, lọc, bánh ít, chè Huế... với hương vị thơm ngon, dân dã sẽ đánh thức vị giác của bạn. Bạn cũng có thể tìm thấy những món quà lưu niệm độc đáo để mang về làm quà cho người thân và bạn bè. Nhưng điều thú vị nhất khi đến chợ quê Thanh Toàn chính là được hòa mình vào không khí nhộn nhịp, giao lưu với những người dân địa phương thân thiện, chất phác. Bạn sẽ cảm nhận được sự chân thành, mến khách và nụ cười luôn nở trên môi của họ.

Khám phá chợ đêm cầu ngói Thanh Toàn

Chợ đêm cầu ngói Thanh Toàn là một nét chấm phá độc đáo cho bức tranh văn hóa Huế, mang đến cho du khách những trải nghiệm thú vị về đời sống sinh hoạt của người dân địa phương. Được tổ chức định kỳ vào tối thứ 6, thứ 7 và Chủ nhật hàng tuần, chợ đêm không chỉ là nơi mua bán, trao đổi hàng hóa mà còn là không gian văn hóa, giải trí hấp dẫn.

Bạn hãy đến sớm để có nhiều thời gian tham quan, mua sắm và tham gia các hoạt động bởi chợ đêm thường hoạt động từ 18h đến 22h. Những điều thú vị bạn có thể trải nghiệm ở chợ đêm cầu ngói Thanh Toàn:

• Thưởng thức ẩm thực: Chợ đêm là thiên đường của những món ăn dân dã, đậm chất Huế như bánh canh cá lóc, bánh bèo, nậm, lọc, chè Huế... Bạn cũng có thể tìm thấy các món ăn vặt hấp dẫn khác như bánh tráng nướng, bắp nướng mỡ hành,…
• Mua sắm quà lưu niệm: Các gian hàng ở chợ đêm bày bán đa dạng các mặt hàng thủ công mỹ nghệ, đặc sản địa phương như nón lá, tranh thêu, đồ gốm, mắm ruốc Huế... Đây là cơ hội để bạn tìm mua những món quà ý nghĩa cho người thân và bạn bè.
• Tham gia các hoạt động văn hóa: Chợ đêm thường xuyên tổ chức các hoạt động văn hóa dân gian đặc sắc như biểu diễn ca Huế, hò giã gạo, chằm nón, bịt mắt bắt vịt... Bạn có thể hòa mình vào không khí vui tươi, náo nhiệt và tìm hiểu thêm về nét đẹp văn hóa truyền thống của Huế.
• Dạo chơi, ngắm cảnh: Không gian chợ đêm lung linh với ánh đèn, cùng với vẻ đẹp cổ kính của cầu ngói Thanh Toàn soi bóng xuống dòng sông êm đềm tạo nên khung cảnh vô cùng lãng mạn.

Những điều cần lưu ý khi đến thăm cầu ngói Thanh Toàn

Để chuyến tham quan cầu ngói Thanh Toàn của bạn được trọn vẹn và thoải mái, hãy lưu ý một số điều sau:

• Cầu ngói Thanh Toàn mở cửa đón khách tất cả các ngày trong tuần. Thời gian lý tưởng để tham quan là vào buổi sáng sớm hoặc chiều mát, khi thời tiết dễ chịu và ánh sáng đẹp để chụp ảnh.
• Nên mặc trang phục thoải mái, gọn gàng, phù hợp với việc di chuyển và tham quan. Nếu muốn chụp ảnh "sống ảo", bạn có thể mang theo áo dài truyền thống hoặc những bộ trang phục yêu thích.
• Cầu ngói Thanh Toàn cách trung tâm thành phố Huế khoảng 8km. Bạn có thể di chuyển bằng xe máy, taxi hoặc thuê xe đạp. Nếu đi xe máy, hãy chú ý tuân thủ luật giao thông và gửi xe đúng nơi quy định.
• Đây là một di tích lịch sử văn hóa, vì vậy hãy giữ gìn trật tự, vệ sinh chung và ứng xử văn minh. Không nên chạm vào các hiện vật, cổ vật hoặc leo trèo trên cầu.
• Hãy tôn trọng phong tục tập quán của người dân địa phương.
• Nên mang theo mũ, nón, kem chống nắng nếu đi vào buổi trưa nắng gắt.
• Chuẩn bị sẵn tiền mặt để mua vé tham quan, ăn uống và mua sắm.
• Nếu có nhu cầu tìm hiểu thêm về lịch sử, văn hóa của cầu ngói, bạn có thể thuê hướng dẫn viên du lịch.

Cầu ngói Thanh Toàn không chỉ là một công trình kiến trúc độc đáo mà còn là một biểu tượng văn hóa giàu giá trị lịch sử. Khi bước chân lên cầu, bạn sẽ cảm nhận được vẻ đẹp thanh bình của làng quê Việt Nam, hòa quyện giữa thiên nhiên và con người. Những tiếng sóng vỗ, gió nhẹ thổi qua sẽ mang đến cho bạn cảm giác thư thái, yên bình, như trở về với những kỷ niệm xưa. Thăm cầu ngói Thanh Toàn không chỉ là một chuyến du lịch, mà là hành trình khám phá tâm hồn văn hóa, lịch sử và con người nơi đây. Hãy đến, trải nghiệm và để lại trong lòng mình những kỷ niệm đẹp nhất về một miền quê giản dị mà đầy ắp tình thương!