Câu trả lời không chỉ nằm ở những con số đo đạc đơn thuần mà còn ẩn chứa những giá trị văn hóa, lịch sử và biểu tượng sâu sắc. Theo các tài liệu, Chùa Một Cột có chiều cao khoảng 4 mét, được tính từ mặt nước hồ Linh Chiểu lên đến phần mái của Liên Hoa Đài, chưa bao gồm phần cột chìm sâu dưới lòng đất để đảm bảo sự vững chãi.
Theo Báo Chính phủ, ngôi chùa, với tên gọi khác là Diên Hựu tự (nghĩa là "phúc lành dài lâu") hay Liên Hoa Đài (Đài hoa sen), là một trong những biểu tượng đặc trưng nhất của thủ đô Hà Nội ngàn năm văn hiến.
Kiến trúc của chùa là một đài hoa sen hình vuông, với mỗi cạnh dài 3 mét. Đài hoa này được dựng trên một cột đá duy nhất cao 4 mét và có đường kính ấn tượng lên tới 1,2 mét. Cột đá này thực chất gồm hai khúc được ghép nối khéo léo, chồng khít lên nhau tạo thành một khối thống nhất, vững chãi.
Nâng đỡ cho toàn bộ Liên Hoa Đài phía trên là một hệ thống những đòn gỗ được tính toán kỹ lưỡng, tỏa ra từ đỉnh cột như những cánh tay vững chắc. Phần mái chùa được lợp ngói ta truyền thống, với bốn góc mái được thiết kế uốn cong một cách mềm mại, thanh thoát. Trên đỉnh mái là hình ảnh "lưỡng long triều nguyệt" (hai con rồng chầu mặt trăng), một mô-típ trang trí quen thuộc trong kiến trúc cổ Việt Nam, thể hiện uy quyền và sự linh thiêng.
Toàn bộ cấu trúc ngôi chùa vươn lên từ một hồ nước hình vuông, gợi lên hình ảnh một đóa sen thanh khiết đang hé nở trên mặt nước. Đây không chỉ là một sáng tạo kiến trúc độc đáo mà còn là một biểu trưng sâu sắc của Phật giáo. Bông sen vươn lên khỏi bùn lầy, tinh khôi và tỏa ngát hương thơm là hình ảnh ẩn dụ cho sự giác ngộ, sự giải thoát khỏi những phiền não của thế tục để đạt đến hạnh phúc và tự do.
Lịch sử của ngôi chùa cũng là một phần không thể tách rời trong giá trị của nó. Theo "Đại Việt sử ký toàn thư", Chùa Một Cột được xây dựng vào năm Kỷ Sửu, tức năm 1049 dưới triều vua Lý Thái Tông. Trải qua gần một thiên niên kỷ với bao thăng trầm của lịch sử, ngôi chùa đã nhiều lần được trùng tu nhưng vẫn giữ được nét kiến trúc nguyên bản và độc đáo.

Với những giá trị đặc biệt về lịch sử và kiến trúc nghệ thuật, ngày 28 tháng 4 năm 1962, Chùa Một Cột đã được Nhà nước xếp hạng là "Di tích Lịch sử kiến trúc nghệ thuật quốc gia". Không chỉ dừng lại ở đó, vào ngày 4 tháng 5 năm 2006, Tổ chức Kỷ lục Việt Nam đã xác lập đây là một "Kỷ lục Việt Nam". Vươn tầm ra châu lục, ngày 10 tháng 10 năm 2012, tại Ấn Độ, Tổ chức Kỷ lục châu Á đã chính thức trao tặng danh hiệu "Ngôi chùa có kiến trúc độc đáo nhất" cho Chùa Một Cột.
Hành trình tham quan Chùa Một Cột thường được kết hợp với việc viếng Lăng Bác, thăm Phủ Chủ tịch và Bảo tàng Hồ Chí Minh, tạo thành một quần thể di tích mang đậm dấu ấn lịch sử và văn hóa của dân tộc. Đến với Chùa Một Cột, du khách không chỉ mang về những bức ảnh đẹp mà còn cả những cảm nhận sâu sắc về một công trình biểu trưng cho trí tuệ, thẩm mỹ và khát vọng của người Việt Nam từ ngàn đời nay.