Cẩm nang du lịch

Am Chúa Nha Trang - Di tích nổi tiếng linh thiêng ở Việt Nam
Mục lục
Tìm về những điểm du lịch tâm linh khi đến Nha Trang, mọi người thường tìm đến Long Sơn Tự, Trúc Lâm Tịnh Viện. Mặc dù vậy, trong đời sống tâm linh, Am Chúa Nha Trang là một trong những không gian lưu giữ những nét văn hóa đặc sắc của người dân Khánh Hòa và các vùng lân cận.

Am Chúa Nha Trang nằm ở đâu?

Am Chúa Nha Trang là nơi thờ Bà Thiên Y A Na Thánh Mẫu (Po Nagar) nằm trên núi Đại An (núi Dưa), thuộc thôn Đại Điền Trung – xã Diên Điền – Huyện Diên Khánh, cách trung tâm thành phố Nha Trang khoảng 25 km về hướng Tây Nam.

Am Chúa Nha Trang nằm trên núi Đại An, huyện Diên Khánh (Ảnh: Thích Nguyên)

Am Chúa Nha Trang nằm trên núi Đại An, huyện Diên Khánh (Ảnh: Thích Nguyên)

Đường đi đến Am Chúa Nha Trang từ trung tâm thành phố Nha Trang khá dễ dàng, du khách di chuyển từ trung tâm thành phố theo đường 23/10 hướng từ ga Nha Trang lên huyện Diên Khánh. Hoặc du khách cũng có thể đi theo Quốc lộ 1C hay Quốc lộ 1A khoảng 10 km đến chợ Tân Đức. Từ chợ Tân Đức đến Am Chúa Nha Trang chỉ khoảng 5 km theo bảng chỉ dẫn. Đoạn đường này đi qua cánh đồng lúa, trong quá trình di chuyển, du khách có thể ngắm nhìn cảnh cánh đồng lúa, cảnh sơn thủy hữu tình và tận hưởng không khí trong lành của hương đồng gió nội. Đi qua cánh đồng, đến chân núi Đại An, sau khi gửi xe du khách đi bộ lên Am chúa.

Nguồn gốc lịch sử và truyền thuyết về Am Chúa

Theo những ghi chép trong Am Chúa Đại Nam nhất thống chí có ghi: “Núi Đại Điền" hay còn gọi là núi Chủ Sơn, cách huyện Phước Điền 11 dặm về phía Bắc, có chu vi hơn trăm dặm với thế núi cao. Tương truyền, Am Chúa chính là nơi Thánh Mẫu Thiên Y A Na được sinh ra và lớn lên ở đây – Bà được coi là Mẹ xứ sở  vì đã có công khai sáng và truyền dạy cách làm ăn, sinh sống cho dân chúng. Xưa kia, nơi đây cây cối rậm rạp, thường xuyên có ánh sáng thiên chiếu xuống nhưng cấm mọi người vào núi kiếm củi. Đến năm Tự Đức thứ 3 nơi đây được đổi tên thành Am Chúa như ngày nay và chép vào điện thờ. Không chỉ có cảnh sắc đẹp, sơn thủy hữu tình, Am Chúa còn có thế đất “Tiền thủy, hậu sơn” còn rất hợp phong thủy. Khi đến Am Chúa Nha Trang, con người như được thoát khỏi những muộn phiền của trốn trần tục.

Đường lên Am Chúa (Ảnh: Phương Linh)

Đường lên Am Chúa (Ảnh: Phương Linh)

Theo tín ngưỡng thờ Bà Thiên Y A Na được bắt nguồn từ tục của người Chăm thờ Bà Ponagar. Nói cách khác, sau khi người Việt đến đây định cư đã Việt hóa tục thờ Bà Mẹ xứ sở của người Chăm ở đây bằng truyền thuyết hay nói đúng hơn, những người Việt đến định cư ở đất này đã Việt hóa tục thờ Bà Mẹ xứ sở của người Chăm bằng truyền thuyết về Bà Thiên Y A Na giáng trần tại núi Đại An và hiển thánh ở Tháp Bà - Nha Trang. Đến nay, ở Khánh Hoà vẫn lưu truyền câu nói: “Am Chúa hiển nhân, Tháp Bà hiển thánh” thể hiện mối liên hệ giữa di tích Am Chúa với Tháp Bà Ponagar.

Thánh Mẫu Thiên Y A Na có một vị trí vô cùng quan trọng trong đời sống tâm linh của người dân Chăm cũng như người Việt ở vùng Nam Trung Bộ. Tương truyền, Bà thường hiển linh cứu giúp dân chúng, dạy dân trồng lúa, dệt vải, làm gốm và chữa bệnh,… Ngoài ra, Bà còn là vị phúc thần luôn phù hộ cho người dân buôn may bán đắt, bình an, mùa màng bội thu, … Do đó, hai di tích lịch sử Am Chúa và Tháp Bà Ponagar có vị trí vô cùng quan trọng trong tín ngưỡng thờ mẫu ở Khánh Hòa và vung Nam Trung Bộ. Không những có mối liên hệ với nhau, mỗi di tích lại chứa đựng những giá trị vật thể và phi vật thể riêng biệt của mình. Những điều này được thể hiện qua các nhân vật được nhân dân thờ phụng, các nghi thức thờ phụng, cúng tế, các vật phẩm khi cúng tế, các truyền thuyết hay phong tục trong tín ngưỡng của người dân nơi đây.

Theo truyền thuyết, ngày 01 tháng 03 (âm lịch) là ngày Bà Mẹ hiển nhân tại Am Chúa, ngày 23 tháng 03 (âm lịch) là ngày Thiên Y A Na Thánh Mẫu hóa tại Tháp bà Ponagar. Nơi Thánh Mẫu Thiên Y A Na sinh và hóa là hai di tích lịch sử linh thiêng và đặc biệt quan trọng trong đời sống tâm linh của người Chăm và nhân dân trong vùng.

Ngày 01/03 (âm lịch) hàng năm, người dân tổ chức lễ hội mừng Thiên Y Thánh Mẫu hiển nhân (Ảnh: Phương Linh)

Ngày 01/03 (âm lịch) hàng năm, người dân tổ chức lễ hội mừng Thiên Y Thánh Mẫu hiển nhân (Ảnh: Phương Linh)

Theo nội dung được khắc trên bia đá từ năm 1865 ở Tháp Bà Ponagar, nơi sinh và tuổi thơ của Bà Ponagar chính là ở Am Chúa, núi Đại An ngày nay, còn Tháp Bà Ponagar ở chân cầu Xóm Bóng trên đường 2/4 là nơi bà hiển thánh và trở thành nơi thờ tự bà. Hiện nay vẫn chưa xác định được chính xác Am Chúa được xây dựng từ thời gian nào nhưng trải qua nhiều lần được trùng tu, đến nay Am Chúa đã được xây dựng khang trang và là điểm đến tâm linh thu hút người dân và du khách đến chiêm bái, vãn cảnh.

Với sự giao thoa văn hóa cũng như trong đời sống tín ngưỡng của người Việt và người Chăm, nhiều yếu tố trong văn hóa, đối tượng thờ cúng, … của người Chăm cũng được pha trộn với văn hóa, tín ngưỡng của người Việt. Điều này đã tạo nên sự đa dạng trong văn hóa tín ngưỡng tại Tháp Bà Ponagar do người Chăm xây dựng. Ngược lại, Am Chúa Nha Trang được người Việt xây dựng để thờ phụng Thánh Mẫu Thiên Y. Do đó, điều này góp phần tạo nên nét thuần Việt trong văn hóa tín ngưỡng cũng như đối tượng thờ cúng ở đây. Nhưng cả hai di tích đều có điểm chung, giao thoa  với nhau trong tín ngưỡng thờ Mẹ - Mẫu Thiên Y A Na, người dạy nghề, che chở và phù hộ nhân dân.

Không chỉ mang ý nghĩa về văn hóa, tâm linh, Am Chúa còn là một phần của lịch sử khi trải qua hai cuộc kháng chiến chống Pháp và Mỹ của nhân dân Phú Khánh, nay là Khánh Hòa. Những dấu tích của hai cuộc kháng chiến vẫn còn, đó là những lô cốt, những giao thông hào bằng đá do Pháp xây dựng. Ngoài ra, trước sân Am Chúa có cây Mã Tiền có tuổi đời đến 350 năm, đây chính là cột cờ để khơi dậy lòng yêu nước và kêu gọi nhân dân cùng nhau đứng lên chống giặc ngoại xâm. Mang trong mình nhiều giá trị văn hóa, lịch sử của dân tộc, năm 1999 Am Chúa đã được Nhà nước xếp hạng là di tích lịch sử cấp quốc gia.

Kiến trúc của Am Chúa Nha Trang

Am Chúa Nha Trang mang kiến trúc độc đáo, hòa quyện giữa nét truyền thống và hiện đại, giữa kiến trúc của người Việt và người Chăm thể hiện sự giao thoa văn hóa cùng với bầu không khí thanh tịnh và linh thiêng. Am Chúa gồm có các phần:

Cổng tam quan là cổng chính dẫn vào Am Chúa với đôi rồng chầu hai bên

Cổng tam quan là cổng chính dẫn vào Am Chúa với đôi rồng chầu hai bên

Cổng tam quan là cổng chính dẫn vào Am Chúa, được xây dựng với lối kiến trúc truyền thống của người Việt với mái cong cong hình vòm, trang trí các họa tiết rồng phượng tinh xảo mang nét đặc trưng của văn hóa kiến trúc đền chùa của Việt. Từ chân núi Đại An, để đến được cổng tam quan, du khách phải vượt qua hơn 100 bậc tam cấp bằng đá hoa cương như để thể hiện lòng thành kính của mình với Thiên Y Thánh mẫu và các vị thân linh. Bước qua cổng Tam quan là đôi rồng bằng đá uy nghi và sống động.

Mộ ông bà Tiều: Tương truyền, ông bà Tiều sống ở núi Đại An (Am Chúa ngày nay) chính là người nuôi dưỡng Thiên Y Thánh Mẫu. Nằm bên trái Tam quan, là nơi an nghỉ của ông bà Tiều. Để tưởng nhớ công ơn của ông bà Tiều, người Chăm đã xây dựng Tháp Bà Ponagar trên đồi Cù Lao, thờ phụng họ như những vị thần bảo hộ cho vùng đất Kauthara (Khánh Hòa ngày nay).Bia ký: Ghi chép lịch sử hình thành và phát triển của Am Chúa.

Miếu Sơn Lâm: Nơi thờ cúng các vị thần linh cai quản núi rừng.

Miếu Ngũ hành: Thờ cúng Ngũ hành Kim - Mộc - Thủy - Hỏa - Thổ.

Chính điện Am Chúa là nơi thờ Thánh Mẫu

Chính điện Am Chúa là nơi thờ Thánh Mẫu

Chính điện: Đây là nơi thờ tự chính của Am Chúa, là một tòa nhà nguy nga, tráng lệ với mái ngói cong cong, lợp ngói âm dương. Bên trong chính điện có khám thờ Bà Thiên Y A Na, cùng các tượng Phật và các vị thần khác. Ở gian bái đường có đôi câu đối kể sự tích Thiên Y Thánh Mẫu bằng chữ Hán. Ở giữa gian chính điện là tượng thờ của Thánh Mẫu cao khoảng 1m được làm bằng đất nung , bên hữu là ban thờ cô (Công chúa Quý là con gái Thánh Mẫu) gồm sáu vị Tiên cô và mười hai Tiên Nương; bên tả là bàn thờ cậu (Hoàng tử Trí là con trai Thánh Mẫu) gồm bốn vị Thái tử và mười hai hành khiển.

Ngoài ra, ở đây còn có sắc phong của Vua Tự Đức từ thời nhà Nguyễn dành cho Bà Thiên Y A Na với tựa “Hồng Nhơn phổ tế linh cảm diệu thông, Mặc tướng trang huy thượng đẳng thần” - điều này thể hiện giá trị văn hóa tâm linh đặc biệt của Thiên Y Thánh Mẫu dưới triều Nhà Nguyễn.

Nhìn chung, kiến trúc Am Chúa sử dụng các vật liệu truyền thống như: Gỗ, đá, ngói,... Những vật liệu này tạo nên sự gần gũi, mộc mạc và mang đậm dấu ấn văn hóa của người Việt. Đồng thời, các họa tiết trang trí trên các công trình kiến trúc của Am Chúa rất tinh xảo với các họa tiết rồng phượng, hoa văn, chữ Hán,... tạo nên vẻ đẹp uy nghi, lộng lẫy của một công trình văn hóa linh thiêng.

Lễ tế tại chính điện Am Chúa Nha Trang

Lễ tế tại chính điện Am Chúa Nha Trang

Với đặc trưng của một không gian văn hóa tâm linh, Am Chúa có không gian thanh tịnh khi nằm trên sườn núi, được bao phủ bở cây cối xanh mát càng tăng thêm sự thanh tịnh, yên bình, rất thích hợp cho du khách đến tham quan, cầu bình an và cầu tài lộc.

Ngoài ra, Am Chúa còn có hệ thống tượng Phật và các vị thần mang đậm nét văn hóa thờ thần của người Việt. Điều này thể hiện sự đa dạng trong tín ngưỡng của người dân địa phương.

Có thể nói, kiến trúc Am Chúa Nha Trang là sự kết hợp hài hòa giữa nét truyền thống và hiện đại, tạo nên một không gian tâm linh linh thiêng, có cảnh quan đẹp thu hút đông du khách và nhân dân đến chiêm bái. Nơi đây là điểm đến lý tưởng cho những ai muốn tìm kiếm sự thanh tịnh, bình yên và cầu bình an, tài lộc.

Lễ hội Am Chúa hằng năm

Lễ hội Am Chúa, còn được gọi là lễ hội Thiên Y Thánh Mẫu, là một trong những lễ hội truyền thống nổi tiếng nhất tại Nha Trang, Khánh Hòa. Lễ hội diễn ra vào từ mùng 1 đến mùng 3 tháng 3 âm lịch hàng năm nhằm ngày Thánh Mẫu hiển nhân tại Am Chúa trên núi Đại An nơi người được sinh ra và lớn lên nhằm tỏ lòng biết ơn đối với công đức của Thiên Y A Na và cầu mong những điều tốt đẹp cho quốc thái dân an. Lễ hội Am Chúa Nha Trang mang đậm nét đẹp văn hóa tâm linh của người dân Khánh Hòa, thu hút đông đảo du khách thập phương về tham dự.

Lê hôi Am Chúa là dịp để du khách khắp nơi hành hương về dâng lễ Thánh Mẫu

Lê hôi Am Chúa là dịp để du khách khắp nơi hành hương về dâng lễ Thánh Mẫu

Lễ hội Am Chúa diễn ra với nhiều hoạt động phong phú, đa dạng, mang đậm bản sắc văn hóa truyền thống của người dân Khánh Hòa. Các hoạt động chính trong lễ hội bao gồm:

Lễ tế cổ truyền: Lễ tế được tổ chức long trọng với sự tham gia của các chức sắc trong làng và đông đảo du khách. Lễ tế thể hiện lòng thành kính và biết ơn đối với Thiên Y A Na.

Lễ dâng hương: Du khách đến tham dự lễ hội có thể dâng hương tại đền thờ Am Chúa, miếu Bà Chúa Xứ, miếu Ngũ Hành và giếng Tiên.

Biểu diễn hát văn, múa bóng: Các tiết mục hát văn, múa bóng được biểu diễn bởi các nghệ nhân tài năng, mang đến cho du khách những giây phút thưởng thức văn hóa nghệ thuật đặc sắc.

Các hoạt động trong tín ngưỡng thờ Mẫu của người Việt trong lễ hội Am Chúa

Các hoạt động trong tín ngưỡng thờ Mẫu của người Việt trong lễ hội Am Chúa

Các hoạt động vui chơi giải trí: Lễ hội còn có nhiều hoạt động vui chơi giải trí dành cho du khách như: thi nấu cỗ, kéo co, chèo thuyền,...

Hàng năm, vào dịp lễ hội Am Chúa, thu hút rất đông du khách trong và ngoài nước đến dâng hương, tỏ lòng thành kính với Thánh Mẫu và các vị thần linh. Trong đó có một bộ phận rất đông người Chăm với trang phục lộng lẫy nhiều màu sắc mang đặc trưng của người Chăm hành hương về đây dâng lễ và tưởng nhớ vị thần trong văn hóa tâm linh của dân tộc mình. Lễ hội không chỉ là nơi để du khách cầu mong những điều tốt đẹp mà còn là dịp để du khách tìm hiểu về văn hóa truyền thống của người dân Khánh Hòa.

Khắc Tiến , 10:46 15/05/2024

Giá vé máy bay Phú Quốc: Chặng Hà Nội - Phú Quốc ngày 26/7/2024

Thông tin cập nhật mới nhất về giá vé máy bay Phú Quốc từ Hà Nội một chiều, khứ hồi theo từng hãng hàng không phổ biến hiện nay.

Giá vé máy bay Phú Quốc: Chặng Sài Gòn - Phú Quốc ngày 26/7/2024

Cập nhật mới nhất giá vé máy bay Phú Quốc từ Sài Gòn một chiều, khứ hồi theo từng hãng hàng không phổ biến hiện nay.

Cao Bằng lọt top 7 điểm đến tốt nhất Đông Nam Á

Lonely Planet vừa bình chọn Cao Bằng là một trong 7 điểm đến tốt nhất Đông Nam Á dành cho khách du lịch muốn tìm kiếm chốn nghỉ dưỡng cách xa phố lớn ồn ào náo nhiệt, thưa thớt dân cư và gần gũi với thiên nhiên, cỏ cây hoa lá.

Quảng trường Lâm Viên: Kinh nghiệm khám phá “trái tim” của xứ sở ngàn hoa

Được mệnh danh là "trái tim của xứ sở ngàn hoa", Quảng trường Lâm Viên không chỉ là một địa điểm tham quan nổi tiếng mà còn là biểu tượng đặc trưng của thành phố Đà Lạt.

Độc đáo Đường Hầm Điêu Khắc - Kỳ quan nghệ thuật của Đà Lạt

Đà Lạt, thành phố ngàn hoa, không chỉ nổi tiếng với khí hậu mát mẻ, cảnh quan thiên nhiên thơ mộng mà còn là nơi hội tụ những công trình kiến trúc độc đáo. Trong số đó, Đường Hầm Điêu Khắc là một điểm đến không thể bỏ qua, thu hút du khách bởi sự kết hợp hài hòa giữa nghệ thuật và thiên nhiên.

Giá vé máy bay Phú Quốc: Chặng Hà Nội - Phú Quốc ngày 25/7/2024

Thông tin cập nhật mới nhất về giá vé máy bay Phú Quốc từ Hà Nội một chiều, khứ hồi theo từng hãng hàng không phổ biến hiện nay.

Giá vé máy bay Phú Quốc: Chặng Sài Gòn - Phú Quốc ngày 25/7/2024

Cập nhật mới nhất giá vé máy bay Phú Quốc từ Sài Gòn một chiều, khứ hồi theo từng hãng hàng không phổ biến hiện nay.

Top 5 quán cafe view biển cực chill ở Nha Trang mới nhất năm nay

Nha Trang có nhiều quán cafe view biển cực chill. Nếu bạn đang tìm kiếm một không gian để thư giãn, nhâm nhi ly cà phê thơm ngon và ngắm nhìn biển xanh cát trắng, thì đừng bỏ qua những quán cafe độc đáo này.

Chùa Linh Phước: Kinh nghiệm khám phá Chùa Ve Chai nổi tiếng của Đà Lạt

Chùa Linh Phước, hay còn được gọi là Chùa Ve Chai, là một điểm đến độc đáo và nổi tiếng tại Đà Lạt, thu hút du khách bởi kiến trúc độc đáo và ý nghĩa tâm linh sâu sắc.

Top 5 khách sạn 4 sao gần biển ở Nha Trang bạn nên trải nghiệm sớm

Trong hành trình khám phá Nha Trang – thiên đường du lịch biển tuyệt đẹp, việc lựa chọn một khách sạn 4 sao gần biển sẽ góp phần quan trọng vào trải nghiệm đáng nhớ.

Chùa Linh Ẩn Đà Lạt: Khám phá nét đẹp tâm linh giữa thiên nhiên hùng vĩ

Ẩn mình giữa núi rừng hùng vĩ của Đà Lạt, Chùa Linh Ẩn như một viên ngọc quý tỏa sáng vẻ đẹp thanh bình và linh thiêng.

Kinh nghiệm khám phá chợ đêm Đà Lạt: Không gian sôi động giữa lòng phố núi

Khi màn đêm buông xuống, Đà Lạt khoác lên mình một vẻ đẹp lung linh và huyền ảo. Giữa không gian ấy, chợ đêm Đà Lạt như một viên ngọc sáng, thu hút du khách bởi sự nhộn nhịp, đa dạng và độc đáo.

Vườn hoa thành phố Đà Lạt: Khám phá thiên đường hoa giữa xứ sở sương mù

Đà Lạt, thành phố ngàn hoa, luôn làm say đắm lòng người bởi vẻ đẹp thơ mộng và khí hậu mát mẻ quanh năm. Giữa lòng thành phố, bên bờ hồ Xuân Hương thơ mộng, Vườn hoa thành phố Đà Lạt nổi bật như một điểm nhấn rực rỡ sắc màu.

Vi vu Phú Quốc 3 ngày 2 đêm với giá sốc chỉ 2.589K

Bạn đã sẵn sàng để "đổi gió" với một kỳ nghỉ đáng nhớ mà không cần lo lắng về chi phí? Hãy cùng khám phá Phú Quốc - hòn đảo ngọc tuyệt đẹp của Việt Nam - chỉ với 2.589K cho 3 ngày 2 đêm!

Top 15 địa điểm ngắm hoàng hôn Phú Quốc đẹp nhất - Tuyệt tác thiên nhiên không thể bỏ lỡ

Khi những tia nắng cuối ngày dần buông xuống, nhuộm đỏ cả bầu trời Phú Quốc, bạn chắc chắn sẽ bị thu hút bởi vẻ đẹp hoàng hôn đó. Bầu trời lúc này như một tấm màn nhung khổng lồ được tô điểm bằng những sắc màu rực rỡ. Vậy địa điểm ngắm hoàng hôn Phú Quốc đẹp nhất ở đâu?

Huyện đảo Cát Hải, Hải Phòng ngập sâu vì bão

Từ đêm qua ngày 22/7 đến sáng nay 23/7, bão số 2 đã gây ảnh hưởng lớn tới đảo Cát Bà, Cát Hải, Hải Phòng khi đã bị ngập úng vì lượng mưa lớn hàng trăm mm.

Đồi chè Cầu Đất: Thiên đường “sống ảo” hấp dẫn của Đà Lạt

Đà Lạt, thành phố ngàn hoa, không chỉ nổi tiếng với những công trình kiến trúc độc đáo, khí hậu mát mẻ mà còn sở hữu những cảnh quan thiên nhiên tuyệt đẹp. Trong đó, Đồi chè Cầu Đất như một viên ngọc xanh biếc, thu hút du khách bởi vẻ đẹp yên bình, thơ mộng của đồi chè xanh mướt trải dài tít tắp.

Top 15 bãi biển Phú Quốc đẹp nhất từ Bắc đảo đến Nam đảo

Đảo ngọc Phú Quốc sở hữu vô vàn bãi biển xinh đẹp say đắm lòng người. Trải dài từ Bắc đảo tới Nam đảo, rất nhiều bãi biển Phú Quốc đẹp như tranh vẽ đã để lại ấn tượng khó quên cho du khách.

Lặn ngắm san hô Phú Quốc ở đâu? Du ngoạn dưới đáy đại dương với Top 7+ địa điểm lặn tuyệt đẹp

Nhắc đến Phú Quốc, người ta thường nghĩ ngay đến những bãi biển hoang sơ, cát trắng mịn trải dài, nước biển xanh ngọc bích và những hàng dừa thơ mộng. Tuy nhiên, Phú Quốc còn sở hữu một kho báu vô giá khác ẩn sâu dưới đáy đại dương - đó chính là thế giới san hô đầy màu sắc và rực rỡ.

Kinh nghiệm du lịch Phú Quốc tháng 9 chi tiết từ A-Z

Phú Quốc, hòn đảo ngọc xinh đẹp của Việt Nam, từ lâu đã được mệnh danh là thiên đường nhiệt đới với vẻ đẹp hoang sơ, quyến rũ. Biển xanh, cát trắng, nắng vàng cùng hệ sinh thái đa dạng đã tạo nên một bức tranh thiên nhiên tuyệt mỹ, thu hút du khách từ khắp nơi trên thế giới.

Giá vé máy bay Phú Quốc: Chặng Sài Gòn - Phú Quốc ngày 24/7/2024

Cập nhật mới nhất giá vé máy bay Phú Quốc từ Sài Gòn một chiều, khứ hồi theo từng hãng hàng không phổ biến hiện nay.