Tại sao lấy ngày 10/3 là ngày Giỗ Tổ Hùng Vương?

Tại sao chọn Mùng 10 tháng 3 là Ngày Giỗ Tổ Hùng Vương?

Ngày Giỗ Tổ Hùng Vương, được tổ chức vào mùng 10 tháng 3 âm lịch hàng năm, không phải là một sự lựa chọn ngẫu nhiên mà chứa đựng trong đó những ý nghĩa lịch sử và tâm linh sâu sắc. Câu hỏi vì sao mùng 10 tháng 3 lại được chọn là ngày Giỗ Tổ Hùng Vương thay vì một ngày khác, thực sự mang một câu chuyện đặc biệt mà chúng ta cần tìm hiểu.

Gắn liền với truyền thuyết về các Vua Hùng

Theo truyền thuyết, Hùng Vương thứ 18, vị vua cuối cùng của triều đại Hùng Vương, qua đời vào ngày mùng 10 tháng 3 âm lịch. Chính vì thế, ngày này được chọn để tưởng nhớ công lao dựng nước của các Vua Hùng, những người có công lớn trong việc xây dựng nền móng cho đất nước, mang lại sự thịnh vượng cho dân tộc. Ngày mùng 10 tháng 3 âm lịch được chọn không chỉ là dịp giỗ của riêng Hùng Vương thứ 18, mà còn là dịp để tưởng nhớ các đời vua Hùng trong lịch sử.

Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương trong dân gian

Lâu nay, người Việt từ xa xưa đã có tục thờ cúng các Vua Hùng, đặc biệt là tại Đền Hùng (Phú Thọ), nơi được coi là đất tổ của dân tộc. Các nghi lễ tế tổ đã diễn ra vào nhiều thời điểm khác nhau trong năm, nhưng từ triều Nguyễn (thế kỷ 20), ngày mùng 10 tháng 3 âm lịch chính thức được chọn là ngày giỗ tổ thống nhất trên toàn quốc. Ngày này không chỉ mang ý nghĩa tưởng nhớ các vị vua mà còn thể hiện tinh thần "Uống nước nhớ nguồn", nhắc nhở con cháu Lạc Hồng về cội nguồn và trách nhiệm với đất nước.

Ý nghĩa văn hóa tâm linh

Theo Dịch học, số 3 trong tháng 3 và số 10 trong ngày mùng 10 đều mang ý nghĩa đặc biệt trong văn hóa phương Đông. Tháng 3 âm lịch thuộc tháng Thìn, "Thìn" là con rồng, biểu tượng cho quyền lực, uy nghi của các vua chúa. Số 10 lại liên quan đến Thiên can Kỷ, là số của sự khởi đầu và kết thúc, một chu kỳ hoàn chỉnh. Căn cứ vào các yếu tố này, ngày mùng 10 tháng 3 âm lịch được coi là ngày Giỗ Tổ, ngày để tôn vinh công đức của các vị vua Hùng và các bậc tiền nhân.

Lịch sử công nhận ngày giỗ tổ

Trước năm 1917, việc cúng giỗ các vua Hùng được thực hiện vào nhiều ngày khác nhau và thường do từng cộng đồng, từng xã, từng bản tự chọn. Điều này khiến việc tưởng niệm không đồng bộ và không thể tập hợp được lòng thành kính của dân chúng. Nhận thấy điều này, vào năm 1917, Tuần phủ Phú Thọ, ông Lê Trung Ngọc, đã đề xuất lấy ngày mùng 10 tháng 3 âm lịch làm ngày quốc lễ Giỗ Tổ Hùng Vương, để nhân dân cả nước đều có thể cùng nhau tưởng niệm. Sau đó, Bộ Lễ đã chính thức công nhận ngày mùng 10 tháng 3 âm lịch là ngày Giỗ Tổ, và nghi lễ, lễ vật dâng cúng cũng được quy định cụ thể.

Ngày Giỗ Tổ Hùng Vương - Nét văn hóa truyền thống

Ngày 10 tháng 3 âm lịch đã trở thành ngày lễ tôn vinh các vua Hùng, đồng thời là dịp để người dân nhớ về cội nguồn, về truyền thống dựng nước và giữ nước. Đền Hùng tại Phú Thọ trở thành nơi hành hương của hàng triệu người dân Việt Nam mỗi năm vào ngày này. Mọi người không chỉ đến dâng hương, cúng lễ mà còn tham gia vào các hoạt động văn hóa, thể thao truyền thống như lễ hội đua thuyền, thi nấu ăn, thi người đẹp và các trò chơi dân gian khác. Ngày Giỗ Tổ không chỉ là một ngày lễ hội mà còn là dịp để kết nối cộng đồng, củng cố lòng tự hào dân tộc.

Việc chọn mùng 10 tháng 3 làm ngày Giỗ Tổ Hùng Vương không chỉ là sự tôn vinh các vị vua Hùng mà còn phản ánh những giá trị tâm linh sâu sắc, thể hiện sự kính trọng đối với tổ tiên, cội nguồn của dân tộc. Mỗi năm, khi ngày này đến, người dân khắp nơi lại hướng về Đền Hùng để tưởng nhớ và tri ân công lao của các vua Hùng, đồng thời gợi nhắc về lòng yêu nước, đoàn kết dân tộc.