Khám phá “bức tường xanh” cổ thụ che chở làng quê Huế qua nhiều thế kỷ

Theo báo Tiền Phong, không chỉ tạo nên cảnh quan xanh hiếm gặp, khu rừng rộng khoảng 20 ha còn được xem như “lá chắn tự nhiên” bảo vệ làng trước thiên tai và là di sản được nhiều thế hệ chung tay gìn giữ.

Dọc theo tuyến đê bao quanh làng, hàng chục nghìn cây lộc vừng nối tiếp nhau thành một dải xanh kéo dài nhiều cây số. Những thân cây lớn, rễ bám chắc vào nền đất, tán lá đan xen tạo thành bức tường sinh thái bao bọc khu dân cư nằm gần sông Ô Lâu. Giữa vùng đất thường xuyên ngập sâu vào mùa mưa, sự hiện diện của khu rừng khiến Siêu Quần trở nên khác biệt, đồng thời góp phần định hình cảnh quan đặc trưng của vùng quê ven sông.

Người xưa lựa chọn loài cây này vì khả năng chịu ngập tốt, thân dẻo, rễ khỏe và ít bị quật ngã trước gió lớn. Ban đầu, cây được trồng thành từng hàng ven đê nhằm giữ đất, chắn sóng và hạn chế sạt lở. Trải qua nhiều thế hệ, những hàng cây ấy dần phát triển thành cánh rừng cổ thụ rộng lớn, chiếm gần một phần năm diện tích toàn làng.

Không chỉ mang giá trị cảnh quan và sinh thái, rừng lộc vừng từng nhiều lần bảo vệ người dân trước thiên tai. Trong trận lũ lịch sử năm 1999, khi nước sông Ô Lâu dâng cao, dòng chảy mạnh tràn qua nhiều khu vực, hệ thống cây mọc dày trên các tuyến đê đã góp phần làm giảm sức nước, hạn chế xói lở và bảo vệ khu dân cư phía trong. Với người dân Siêu Quần, khu rừng vì thế không đơn thuần là một vùng cây xanh mà còn là “cứu tinh” gắn với sự an toàn của cả cộng đồng.

Trong những năm chiến tranh, các tán cây rậm rạp còn từng che chở cho nhiều hầm bí mật của lực lượng cách mạng. Dù phải hứng chịu bom đạn, cháy rừng và nhiều đợt tàn phá, quần thể lộc vừng vẫn tiếp tục hồi sinh. Sức sống bền bỉ ấy khiến khu rừng trở thành chứng nhân cho nhiều giai đoạn lịch sử của làng.

Rừng lộc vừng cũng hiện diện trong ký ức đời thường của nhiều thế hệ cư dân. Những năm tháng thiếu thốn, lá mưng non từng được sử dụng làm thực phẩm, giúp nhiều gia đình vượt qua thời kỳ khó khăn. Dưới những tán cây già là nơi người nông dân nghỉ chân sau giờ lao động, trẻ em tụ tập vui chơi, còn người cao tuổi ngồi trò chuyện mỗi buổi chiều. Cảnh quan ấy đã trở thành một phần quen thuộc trong nhịp sống của làng quê.

Từ xa xưa, hương ước làng đã quy định rõ việc nghiêm cấm tự ý chặt cây, bẻ cành hoặc xâm hại rừng lộc vừng. Người vi phạm có thể bị xử phạt nặng và bị phê bình trước dân làng. Dù những hình thức xử lý cũ không còn được áp dụng, tinh thần bảo vệ rừng vẫn được duy trì. Người dân xem việc gìn giữ từng gốc cây là trách nhiệm chung, không ai được tự ý chiếm dụng hay mang cây ra khỏi khu vực.

Từ đầu những năm 2000, khi lộc vừng trở thành loại cây cảnh được nhiều người săn tìm, khu rừng từng đối mặt với nguy cơ bị đào trộm. Một số cây cổ thụ được trả giá cao, song người dân thống nhất không mua bán. Trước tình trạng kẻ xấu tìm cách xâm nhập vào ban đêm, làng đã thành lập các đội tuần tra, thường xuyên kiểm tra quanh khu vực để bảo vệ rừng.