Khám phá Nhà Bá Kiến: Sự thật về ngôi nhà bước ra từ tác phẩm Chí Phèo nổi tiếng

Nhà Bá Kiến ở đâu Hà Nam? 

• Địa chỉ: xóm 11, thôn Nhân Hậu, Hòa Hậu, Lý Nhân, Hà Nam.

Bên cạnh những điểm đến tâm linh nổi tiếng và danh lam thắng cảnh hùng vĩ, Hà Nam còn ẩn chứa một điểm đến độc đáo dành cho những ai yêu thích văn học: ngôi nhà của Bá Kiến.

Tọa lạc tại xóm 11, thôn Nhân Hậu, xã Hòa Hậu, huyện Lý Nhân, ngôi nhà cổ kính này chính là nguồn cảm hứng cho hình tượng nhân vật Bá Kiến trong tác phẩm "Chí Phèo" bất hủ của nhà văn Nam Cao.

Ít ai biết rằng, "làng Vũ Đại" nổi tiếng trong truyện thực chất được lấy nguyên mẫu từ làng Đại Hoàng - quê hương của Nam Cao. Và nhân vật Bá Kiến cũng được xây dựng dựa trên một nhân vật có thật ngoài đời. Ngôi nhà rộng 900m2 với kiến trúc độc đáo chính là nơi lưu giữ những dấu ấn lịch sử, văn hóa và là minh chứng cho sự giao thoa giữa văn học và đời thực.

Nếu có dịp du lịch Hà Nam, đừng bỏ lỡ cơ hội ghé thăm ngôi nhà Bá Kiến để tận mắt chiêm ngưỡng không gian sống của một nhân vật văn học kinh điển, đồng thời trải nghiệm hành trình trở về quá khứ đầy thú vị.

Lịch sử của nhà Bá Kiến

Tọa lạc tại làng Vũ Đại xưa (nay thuộc xã Hòa Hậu, huyện Lý Nhân, Hà Nam), ngôi nhà của Bá Kiến trong tác phẩm "Chí Phèo" không chỉ là sản phẩm hư cấu mà còn là một công trình kiến trúc có thật, mang đậm dấu ấn lịch sử. Được xây dựng theo lối kiến trúc truyền thống Bắc Bộ, với ba gian nhà chính làm bằng gỗ lim quý giá, ngôi nhà từng là biểu tượng cho sự giàu có và quyền thế của gia chủ.

Chủ nhân đầu tiên của ngôi nhà là cụ Cựu Hạnh, một thương gia giàu có nức tiếng vùng đồng bằng sông Hồng. Sau khi cụ qua đời, ngôi nhà lần lượt thuộc về con trai cụ là cụ Xầm, rồi đến cháu nội là Cựu Cát. Tuy nhiên, do ham mê cờ bạc, Cựu Cát đã phải bán ngôi nhà cho Bá Bính (nguyên mẫu nhân vật Bá Kiến) - một quan chức có thế lực lúc bấy giờ.

Bá Bính, tên thật là Trần Duy Bính, đã sử dụng ngôi nhà làm nhà thờ họ. Sau đó, ngôi nhà được truyền lại cho con trai ông là Binh Tảo, rồi qua tay nhiều đời chủ khác nhau trước khi được UBND tỉnh Hà Nam mua lại vào năm 2007 với giá 700 triệu đồng.

Trải qua hơn một thế kỷ với biết bao biến động, ngôi nhà Bá Kiến vẫn giữ nguyên vẹn nét kiến trúc cổ kính ban đầu, trở thành điểm đến hấp dẫn, thu hút du khách tìm về khám phá không gian văn hóa và lịch sử đặc sắc.

Những giá trị thời gian vô giá của nhà Bá Kiến

Ngôi nhà Bá Kiến - Chứng nhân lịch sử hơn 100 năm tuổi

Bước chân vào ngôi nhà Bá Kiến, du khách như được ngược dòng thời gian, trở về với không gian làng quê Việt Nam những năm 1940 - 1945. Ngôi nhà 3 gian mang đậm kiến trúc truyền thống, với 16 cột lim vững chãi, chân cột kê trên đá tảng đẽo gọt tinh xảo. Mái ngói ta cổ kính, hai đầu bờ nóc thiết kế đấu vuông giật cấp độc đáo, giúp ngôi nhà trường tồn qua hơn một thế kỷ mà vẫn vững vàng trước thời gian.

Chất liệu gỗ lim quý giá được sử dụng xuyên suốt trong kết cấu ngôi nhà. Đặc biệt, trên các văng, li tô, kèo còn được chạm khắc tinh tế hình rồng, chữ nho, thể hiện gu thẩm mỹ tinh tế của gia chủ thời bấy giờ.

Hai lần thoát khỏi cảnh "xẻ gỗ" - Số phận long đong của ngôi nhà cổ

Ít ai biết rằng, ngôi nhà Bá Kiến đã hai lần suýt bị "xẻ gỗ". Lần thứ nhất là vào năm 1953, sau trận càn quét của thực dân Pháp. May mắn thay, ngôi nhà đã vượt qua được thời khắc hiểm nguy. Lần thứ hai, khi cụ Trần Thế Lễ có ý định mua lại nhà để xẻ lấy gỗ, một Việt kiều đã kịp thời mua lại và giữ gìn nguyên vẹn giá trị lịch sử của ngôi nhà.

Dù đã trải qua nhiều biến động, ngôi nhà Bá Kiến vẫn giữ được nét cổ kính, uy nghiêm, trở thành điểm đến hấp dẫn cho những ai yêu thích tác phẩm "Chí Phèo" và muốn tìm hiểu về kiến trúc, lịch sử Việt Nam. Tuy nhiên, nhiều kỷ vật quý giá như hoành phi, câu đối, tranh ảnh,... đã bị thất lạc hoặc hư hại theo thời gian, để lại nhiều tiếc nuối cho người yêu di sản.

Một vài lưu ý khi tham quan nhà Bá Kiến ở Hà Nam

Nhà Bá Kiến là điểm đến hấp dẫn du khách khi đến với Hà Nam. Để chuyến tham quan thêm trọn vẹn, du khách cần lưu ý một số điểm sau:

• Trang phục: Lựa chọn trang phục lịch sự, gọn gàng.
• Thời tiết: Nếu tham quan vào buổi trưa, nên mang theo mũ nón, kem chống nắng, kính râm để bảo vệ sức khỏe.
• Văn minh du lịch: Không leo trèo, di chuyển đồ đạc trong nhà. Giữ gìn vệ sinh chung, bảo vệ di tích.
• Ghi hình: Du khách có thể mang theo máy ảnh để lưu giữ những hình ảnh đẹp về kiến trúc độc đáo của ngôi nhà.
• Ẩm thực & quà lưu niệm: Xung quanh Nhà Bá Kiến có các cửa hàng bán đồ ăn, đặc sản Hà Nam như chuối ngự, ốc núi, cá kho làng Vũ Đại... Du khách nên tham khảo giá trước khi mua.

Nhà Bá Kiến không chỉ là một ngôi nhà cổ kính, mà còn là chứng nhân lịch sử, là "cánh cửa" đưa du khách bước vào thế giới văn học của Nam Cao. Đến đây, du khách như được sống lại những trang viết đầy ám ảnh về xã hội Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám, đồng thời cảm nhận được giá trị văn hóa, kiến trúc truyền thống của dân tộc.