Bảo tàng thời 4.0: Trải nghiệm di sản qua góc nhìn ảo đầy mê hoặc

Theo Báo Đà Nẵng, ngày 21/7 vừa qua, Bảo tàng Lịch sử Seoul (Hàn Quốc) đã chính thức ra mắt ứng dụng thực tế tăng cường (AR) mang tên "Du hành thời gian ở Seoul". Theo ghi nhận từ Korea Times, thông qua công nghệ 3D, du khách có thể tự do dạo bước qua từng mốc thời gian của thành phố, tái hiện cánh cổng Donuimun từ thời Joseon (1392 - 1910) hay hòa mình vào khung cảnh Seoul hiện đại bên linh vật Hodori của Kỳ thế vận hội 1988.

Giới chuyên gia quốc tế nhận định, nhu cầu của công chúng khi ghé thăm bảo tàng đã có sự thay đổi căn bản. Khán giả, đặc biệt là thế hệ trẻ – những người sinh ra trong kỷ nguyên số với thói quen tương tác và phản hồi tức thì – không còn thỏa mãn với các không gian trưng bày tĩnh. Sự kết hợp giữa tính chân thực của hiện vật và công nghệ tương tác linh hoạt chính là chìa khóa để thu hút và kéo dài thời gian lưu trú của du khách.

Báo cáo phân tích từ MuseumNext chỉ ra rằng, mô hình kết hợp giữa trải nghiệm thực tế và kỹ thuật số (Phygital) đang gặt hái nhiều thành công rực rỡ:

• Bảo tàng Nhân chủng học Quốc gia Sofia (Bulgaria): Ra mắt chiếc bàn cảm ứng tùy chỉnh cho phép du khách nhập vai nhà khoa học, thực hiện khai quật kỹ thuật số ngôi mộ cổ thời Trung cổ và phân tích hài cốt. Không gian này nhanh chóng trở thành điểm đến thu hút đông đảo học sinh và giới trẻ nhất bảo tàng.
• Dự án Lâu đài Tsepnia (Bulgaria): Nằm trên đỉnh núi đá dốc đứng ở độ cao hơn 1.100m – nơi vốn bất khả thi với du khách cao tuổi hoặc người khuyết tật – Bảo tàng Lịch sử Khu vực Pazardzhik đã tái hiện toàn bộ pháo đài bằng mô hình 3D tích hợp lời dẫn chuyện. Công nghệ đã biến một di tích "khó tiếp cận" trở thành trải nghiệm ai cũng có thể chạm tới.

Việc mượn công nghệ để "thổi hồn" vào các tác phẩm nghệ thuật không chỉ dừng lại ở bài toán đổi mới trải nghiệm mà còn là chất xúc tác kinh tế mạnh mẽ.

Theo báo cáo phân tích chiến lược tăng trưởng năm 2026 của NextBee, các bảo tàng tiên phong áp dụng tour trải nghiệm công nghệ đều ghi nhận sự bùng nổ về lượt khách, gia tăng thời gian lưu trú và tạo ra lượng thảo luận, chia sẻ khổng lồ trên các nền tảng mạng xã hội.

Chuyên gia bảo tàng Martin Louise nhận định trên trang Merxwire: "Tương lai của việc kể chuyện trong bảo tàng không phải là xóa bỏ hay thay thế, mà là nâng tầm di sản. Nếu di sản là linh hồn thì công nghệ chính là tiếng nói. Khi hai yếu tố này hòa quyện, lịch sử sẽ không chỉ dừng lại ở sự lưu giữ mà thực sự sống dậy mạnh mẽ."

Sau giai đoạn tái cấu trúc toàn diện, ngành bảo tàng và các tổ chức văn hóa thế giới đã ghi nhận sự phục hồi ngoạn mục trong năm 2025, với dấu ấn đậm nét từ sự tham gia của thế hệ trẻ.

Thống kê cho thấy, các bảo tàng lớn trên toàn cầu đã đón hơn 200 triệu lượt khách trong năm 2025. Theo ước tính từ Hiệp hội Công nghiệp Triển lãm Toàn cầu (UFI), thị trường gồm 140.000 bảo tàng trên toàn thế giới hiện được định giá tới 42,8 tỷ USD và dự báo sẽ cán mốc 58,3 tỷ USD vào năm 2034. Đây là minh chứng rõ nhất cho thấy: bảo tàng trải nghiệm đang là xu hướng không thể đảo ngược của du lịch văn hóa toàn cầu.