Không quá nổi bật về kiến trúc hay quy mô, nơi đây mang đến một trải nghiệm lặng lẽ mà đầy đáng nhớ. Vậy nhà thờ nào đang lưu giữ cuốn sách chữ quốc ngữ đầu tiên của Việt Nam?
Nhà thờ Mằng Lăng tọa lạc tại tỉnh Phú Yên cũ (thuộc tỉnh Đắk Lắk mới) chính là nơi lưu giữ cuốn sách in chữ quốc ngữ đầu tiên của Việt Nam. Cuốn sách mang tên Phép giảng tám ngày được in năm 1651 tại Roma (Italia) và do giáo sĩ Alexandre de Rhodes biên soạn. Đây là cuốn sách có 319 trang, mỗi trang được in thành hai cột, bên trái là chữ Latinh, bên phải là chữ Việt sơ khai với nội dung giảng đạo dành cho những người muốn chịu phép rửa tội theo đạo Công giáo.
Alexandre de Rhodes - một giáo sĩ truyền giáo người châu Âu sống vào thế kỷ XVII, được xem là người có công lớn trong việc quy chuẩn hóa chữ quốc ngữ. Ông đã dựa trên các công trình của những nhà truyền giáo trước đó để hoàn chỉnh bộ chữ này, từ đó giúp chữ quốc ngữ trở thành công cụ truyền đạo và học tập cho người Việt. Cuốn sách Phép giảng tám ngày không chỉ mang giá trị tôn giáo mà còn là tài liệu lịch sử quan trọng đánh dấu bước khởi đầu của chữ quốc ngữ ở Việt Nam.
Hiện tại bản gốc cuốn sách được nhà thờ Mằng Lăng bảo quản cẩn thận trong hộp kín để tránh hư hỏng do thời tiết và thời gian, còn bản phiên bản được trưng bày cho khách tham quan chiêm ngưỡng. Nhà thờ cũng từng trưng bày cuốn sách trong khu tưởng niệm linh mục Alexandre de Rhodes tạo điều kiện cho du khách và giáo dân được thưởng lãm.
Nhà thờ Mằng Lăng được xây dựng từ năm 1892 theo lối kiến trúc Gothic đặc trưng của châu Âu, là một trong những nhà thờ cổ nhất Việt Nam. Kiến trúc Gothic được thể hiện rõ nét qua các vòm cung nhọn, nhiều cửa sổ kính màu rực rỡ, các hàng cột liên kết bởi vòm liên hoàn và những hoa văn điêu khắc tinh xảo phủ khắp từ vách tường đến các trụ cột.
Điểm nhấn đặc biệt của nhà thờ là cây thánh giá lớn ở chính giữa mặt tiền, hai bên là hai lầu chuông cao hơn thánh giá tạo nên sự khác biệt so với nhiều nhà thờ khác. Mặt tiền nhà thờ đối xứng theo trục đứng với sân rộng lớn, hai bên lối đi là vườn cây và tiểu cảnh tạo nên không gian thanh bình, yên tĩnh.
Bên trong thánh đường, ánh sáng tự nhiên được lấy qua các cửa sổ kính màu tạo nên hiệu ứng lung linh, huyền ảo. Nền giáo đường cao, hướng về phía nam giúp không khí lưu thông tốt tạo cảm giác mát mẻ và thoáng đãng. Mặc dù trải qua hơn một thế kỷ, nhà thờ vẫn giữ được nét cổ kính với lớp rêu phong phủ trên các bức tường làm tăng thêm vẻ trầm mặc, sâu lắng cho công trình.
Ngoài ra nhà thờ còn có căn mật thất nằm trong lòng quả đồi, là nơi đặt tượng thánh An Rê Phú Yên và cũng là phòng truyền thống của nhà thờ. Tất cả những yếu tố này góp phần làm nên một không gian kiến trúc vừa mang đậm dấu ấn châu Âu vừa hòa quyện với văn hóa và thiên nhiên Việt Nam.
Nhà thờ Mằng Lăng không chỉ là công trình kiến trúc cổ kính mang đậm dấu ấn Gothic châu Âu mà còn là nơi lưu giữ một phần quan trọng của lịch sử văn hóa Việt Nam - cuốn sách chữ quốc ngữ đầu tiên. Việc khám phá nhà thờ và những giá trị văn hóa, lịch sử tại đây sẽ giúp du khách hiểu sâu sắc hơn về hành trình phát triển chữ quốc ngữ cũng như trải nghiệm vẻ đẹp tâm linh và kiến trúc độc đáo của vùng đất Phú Yên.