Trước khi lễ hội Dinh Cô ra đời, có một truyền thuyết kể về cô gái tên Lê Thị Hồng Thủy, người con gái duy nhất của ông Lê Văn Khương và bà Thạch Thị Hà ở Phan Rang. Cô thường theo cha vào vùng Bà Rịa và Gò Công buôn bán.
Trong một lần vào Nam, khi thuyền dừng lại tại vùng Mù U (Long Hải), cô bị mê mẩn với vẻ đẹp của vùng đất này và quyết định xin cha ở lại lâu dài. Tuy nhiên, cha cô kiên quyết không đồng ý và buộc cô phải trở về quê hương. Khi thuyền chuẩn bị nhổ neo, ông tìm mãi không thấy cô đâu. Sau ba ngày tìm kiếm vô vọng, ông đành buồn bã quay về quê.

Vài ngày sau, xác cô trôi dạt vào Hòn Hang, nơi ngư dân Phước Hải đã chôn cất cô trên đồi cát gần đó (nay là Mộ Cô). Mộ cô luôn được cát bồi đắp, cây cối không mọc được, nhưng cây đa bên cạnh lại tươi tốt, mọc nhanh và che mát cho mộ cô. Sau đó, vùng đất này xảy ra dịch bệnh, nhiều người chết và đau ốm. Trong lúc hoang mang, một người mơ thấy cô báo mộng sẽ giúp dân làng vượt qua dịch bệnh. Nghe lời báo mộng, dân làng lập tức thắp hương cầu khấn, và quả thật, dịch bệnh qua khỏi.
Từ đó, dân làng đã xây am thờ Cô để cầu mong cô độ trì cho cuộc sống an lành và làm ăn phát đạt. Lễ hội Dinh Cô được tổ chức trọng thể hàng năm vào 3 ngày từ 10 đến 12 tháng 2 âm lịch, theo nghi thức cổ truyền của ngư dân Long Hải.
Lễ hội Dinh Cô là một trong nhiều lễ hội truyền thống ở Vũng Tàu, nơi hội tụ các hoạt động phong phú, đậm đà bản sắc văn hóa Việt Nam, như Lễ hội Đình Thần Thắng Tam hay Lễ giỗ Đức Thánh Trần Hưng Đạo. Hãy lên kế hoạch thật tỉ mỉ để không bỏ lỡ những trải nghiệm đầy ý nghĩa này!
Lễ hội Dinh Cô diễn ra hàng năm trong 3 ngày từ 10 đến 12 tháng 2 âm lịch, tại thị trấn Long Hải, huyện Long Điền, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu.

Lễ hội Dinh Cô không chỉ là một dịp tôn vinh tín ngưỡng mà còn là một lễ hội nước đặc sắc, thu hút đông đảo du khách. Vào ngày vía Cô, du khách sẽ được chứng kiến lễ rước thuyền đầy màu sắc trên biển, với hàng chục chiếc ghe thuyền được trang hoàng lộng lẫy, mang theo lời cầu nguyện cho một năm bình an, tôm cá đầy khoang và biển cả yên ả.
Ngoài lễ rước thuyền, các nghi lễ trong lễ hội cũng rất đặc sắc, bao gồm lễ cầu an tại chính điện vào đêm trước lễ hội, cùng với đêm hội hoa lung linh, tô điểm cho không gian lễ hội thêm phần huyền bí và sinh động. Đây chắc chắn là một dịp tuyệt vời để bạn tìm hiểu về văn hóa, tín ngưỡng của người dân Long Hải, và hòa mình vào không khí linh thiêng, nhộn nhịp của lễ hội.
Trước ngày chánh lễ, vào mùng 10 và 11 tháng 2 âm lịch, Lễ hội Dinh Cô bắt đầu bằng những đêm hội hoa đăng rực rỡ trên biển. Hàng nghìn ghe thuyền, được trang hoàng lộng lẫy với những ngọn đèn đầy màu sắc, đậu san sát bên bờ biển, tạo nên một khung cảnh huyền bí, lung linh hướng về Dinh Cô.

Vào sáng sớm ngày chánh lễ, mùng 12 tháng 2 âm lịch, các ghe thuyền bắt đầu di chuyển ra biển làm lễ Nghinh Cô. Một chiếc ghe được chọn, là ghe của ngư dân có thành tích xuất sắc trong năm, sẽ dẫn đầu đoàn thuyền. Trên ghe có ngai, long vị Cô và các vị trong ban nghi lễ, cùng những bô lão trong trang phục trang nghiêm, đội lân sư rồng, tạo nên không khí linh thiêng, uy nghiêm.
Trong tiếng trống vang dội, đoàn thuyền nối đuôi nhau ra khơi, đi khoảng 2-3 hải lý, tiến về nơi Cô xưa kia đã tử nạn. Tại đây, ông chánh bái sẽ cử hành nghi lễ rước Cô về Dinh để cùng các vị thần linh, tổ tiên cúng giỗ, khẳng định sự tri ân và cầu mong sự bình an, thịnh vượng cho người dân Long Hải.
Trong suốt ba ngày diễn ra Lễ hội Dinh Cô, người dân địa phương và du khách sẽ cùng thức suốt đêm, tham gia vào các hoạt động đặc trưng đầy sắc màu như thả đèn hoa đăng, đánh trống, chiêng, đua thuyền, và hát "bả trạo". Những nghi lễ này không chỉ mang đậm bản sắc văn hóa mà còn góp phần tạo nên không khí rộn ràng, náo nhiệt của lễ hội.

Dinh Cô trong những ngày lễ hội được trang hoàng cực kỳ rực rỡ và trang nghiêm. Mọi nhà trong làng ghe đều thắp hương, đặt bánh trái, mâm xôi và treo đèn lồng. Các tàu thuyền của ngư dân, đậu san sát tại bến, đều được trang trí đẹp mắt, với đèn giấy sáng lung linh và hoa kết từ mũi đến lái, từ cột buồm đến khoang thuyền.
Các ghe thuyền từ Long Hải, Phước Hải, Phước Tỉnh, Vũng Tàu, và miền Trung đều trở nên lộng lẫy, khiến bờ biển về đêm trở thành một khung cảnh hoa đăng huyền ảo. Mỗi chiếc thuyền đều hướng mũi về Dinh Cô để thực hiện nghi thức "Chầu Cô", thể hiện lòng thành kính và cầu mong sự phù hộ cho một năm đầy tôm cá.
Ngoài các hoạt động lễ hội chính, một nghi thức không thể thiếu là lễ phóng sinh. Người dân sẽ mua chim và thả chúng về với tự nhiên, một hành động đầy ý nghĩa tượng trưng cho sự giải thoát và cầu mong may mắn.

Lễ hội còn có những hoạt động văn hóa đặc sắc như các đoàn hát tuồng, hát bội, múa lân sư rồng, múa bông và các trò chơi dân gian như thi bắt cá, bắt lươn, đua thuyền, đua thúng... Những trò chơi này luôn thu hút đông đảo thanh niên tham gia và tạo ra không khí sôi nổi, hào hứng, làm cho lễ hội thêm phần náo nhiệt và hấp dẫn.
Lễ hội Dinh Cô là một điểm đến không thể bỏ qua, thu hút hàng nghìn du khách mỗi năm, đặc biệt là những tín đồ yêu thích khám phá văn hóa, lễ hội và du lịch. Tham gia lễ hội, du khách không chỉ được đắm chìm trong không khí lễ hội sôi động mà còn có cơ hội trải nghiệm những trò chơi dân gian thú vị và hiểu hơn về nét văn hóa truyền thống của người dân Long Hải.
Trước tiên, do lượng du khách tham gia rất đông, bạn nên cẩn trọng với tài sản cá nhân. Hãy bảo quản ví tiền, điện thoại và trang sức thật kỹ, tránh những tình huống không mong muốn trong lúc tham gia lễ hội.
Bên cạnh đó, hãy nhớ rằng, lễ hội diễn ra tại một không gian công cộng và là nơi sinh hoạt của cộng đồng, vì vậy việc giữ gìn vệ sinh là rất quan trọng. Đừng vứt rác bừa bãi mà hãy luôn tìm các khu vực quy định để bỏ rác. Giữ gìn cảnh quan sạch đẹp là cách chúng ta thể hiện sự tôn trọng đối với di sản văn hóa và môi trường xung quanh.

Ngoài những lưu ý trên, nếu có kế hoạch tham gia các hoạt động lễ hội, hãy chuẩn bị thật kỹ lưỡng, mang theo nước uống, đồ ăn nhẹ và trang phục thoải mái để tận hưởng trọn vẹn những giờ phút tham gia lễ hội.
Việc tham gia các nghi lễ, thả đèn hoa đăng, hay thưởng thức những món ăn đặc sản tại lễ hội sẽ khiến chuyến đi của bạn thêm phần ý nghĩa. Hãy cùng tham gia các trò chơi dân gian, như đua thuyền hay thi bắt cá, để hòa mình vào không khí náo nhiệt và vui tươi của lễ hội Dinh Cô Long Hải.