Ông không chỉ là nhà vi khuẩn học nổi tiếng mà còn để lại nhiều dấu ấn quan trọng đối với y học và sự phát triển của Việt Nam. Nếu có dịp ghé thăm phố biển, bạn có thể cùng Crystal Bay khám phá không gian giàu giá trị lịch sử và văn hóa, nơi lưu giữ những câu chuyện đáng nhớ về một nhà khoa học đã gắn bó trọn đời với Việt Nam.
Alexandre Yersin sinh ngày 22/9/1863 tại Thụy Sĩ, trong một gia đình có truyền thống học thuật khi cha là giáo viên sinh học và mẹ quê ở Paris. Ông tốt nghiệp Đại học Paris khi mới 20 tuổi và làm việc tại Viện Pasteur, nơi ông cùng bác sĩ Roux nghiên cứu về vi khuẩn học.
Tuy nhiên, Yersin sớm rời châu Âu để bắt đầu hành trình khám phá phương Đông, đặt chân đến Đông Dương vào năm 1890 và sau đó chọn Nha Trang làm nơi sinh sống, mở phòng khám chữa bệnh cho người dân địa phương.
Trong những năm tiếp theo, Yersin ghi dấu ấn lớn với nhiều đóng góp cho khoa học và Việt Nam. Năm 1894, ông phát hiện vi khuẩn gây bệnh dịch hạch; năm 1895 thành lập Viện Pasteur Nha Trang và nghiên cứu huyết thanh chữa bệnh.
Ông cũng có công khám phá cao nguyên Lâm Viên (Đà Lạt), đưa cây cao su và cây canhkina vào trồng tại Việt Nam, đồng thời góp phần thành lập Trường Y Đông Dương. Yersin qua đời ngày 1/3/1943 tại Nha Trang, để lại hình ảnh một nhà khoa học giản dị, tận tâm với khoa học và luôn hết lòng giúp đỡ người dân nghèo.
Các khu di tích tưởng niệm bác sĩ Alexandre Yersin
Ra đời năm 1997, Bảo tàng Alexandre Yersin nằm trong khuôn viên Pasteur Institute Nha Trang tại số 10 Trần Phú. Không gian bảo tàng tọa lạc trên tầng hai của tòa nhà phía bên phải viện, rộng khoảng 100m2, nơi lưu giữ nhiều kỷ vật gắn liền với cuộc đời và sự nghiệp của bác sĩ Alexandre Yersin.
Dù diện tích không lớn, nơi đây vẫn mang đến cho du khách cái nhìn chân thực về hành trình khoa học của vị bác sĩ đã dành trọn cuộc đời cho Việt Nam.
Những vật dụng quen thuộc như bàn làm việc, kính hiển vi, sổ ghi chép nghiên cứu hay chiếc máy tính cũ cũng được trưng bày trang trọng, gợi lại hình ảnh một nhà khoa học tận tụy và giản dị. Nhiều du khách tìm đến nơi đây sau khi đọc cuốn tiểu thuyết Dịch hạch và thổ tả của Patrick Deville, mong muốn hiểu thêm về con người đã góp phần cứu sống hàng triệu người khỏi dịch bệnh nguy hiểm.
Từ trung tâm Nha Trang đi theo Quốc lộ 1 khoảng 20 km về phía Nam, du khách sẽ thấy biển chỉ dẫn dẫn vào phần mộ của bác sĩ Yersin. Ngôi mộ nằm tại xã Suối Cát, huyện Cam Lâm, giữa khu đồi nhỏ yên tĩnh thuộc trang trại Suối Dầu.
Trước khi vào thăm viếng, du khách có thể liên hệ với nhân viên trang trại để được hướng dẫn đường đi. Tại đây, một tấm bia đá được dựng lên nhằm ghi nhớ và tri ân những đóng góp to lớn của Yersin đối với khoa học và nhân loại.
Trên bia khắc dòng chữ: “Ân nhân và nhà nhân đạo được nhân dân Việt Nam tôn kính”, thể hiện tình cảm sâu sắc mà người dân địa phương dành cho ông.
Từ năm 1915, sau khi khám phá vùng núi Hòn Bà, bác sĩ Alexandre Yersin đã xây dựng một căn nhà gỗ hai tầng trên đỉnh núi để sinh sống và nghiên cứu. Đây từng là công trình duy nhất trên đỉnh Hòn Bà trong suốt nhiều năm. Trải qua thời gian dài, ngôi nhà gỗ ban đầu đã dần xuống cấp và chỉ còn lại phần nền móng.

Để tưởng nhớ và tri ân những đóng góp của Yersin, năm 2004 công trình được phục dựng lại theo nguyên mẫu ban đầu. Ngôi nhà nằm giữa không gian núi rừng yên tĩnh của Hòn Bà – nơi được ví như “Đà Lạt thu nhỏ” của Nha Trang – gợi nhớ về cuộc sống giản dị và những năm tháng nghiên cứu khoa học của vị bác sĩ nổi tiếng.