Tìm đến bình yên ở Chùa Bộc: Chốn tâm linh giữa lòng thủ đô

Không chỉ là một địa chỉ tâm linh, chùa Bộc mà là một di tích lịch sử sống, bằng chứng của một thời hào hùng trong lịch sử dân tộc.

Lịch sử hình thành lúa bộ

• Địa chỉ: số 14 Phố Chùa Bộc, phường Kim Liên, thành phố Hà Nội (trước đây thuộc phường Quang Trung, quận Đống Đa)

Lịch sử của chùa Bộc gắn liền với chiến thắng Ngọc Hồi – Đống Đa vang dội mùa xuân năm Kỷ Dậu Tên 1789. gọi nguyên bản của chùa là Sùng Phúc tự, được xây dựng từ thời Hậu Lê. Tuy nhiên, trong trận chiến lịch sử, chùa đã bị thiêu hoàn toàn. 

Đến năm 1792, chùa được xây dựng lại, mang tên mới là Thiên Phúc tự động, nhưng người dân vẫn quen gọi bằng cái tên dân dã dã "chùa Bộc" – vì nó gợi nhớ về nơi địa chiến Ngọc Hồi Đông Đa với xác thực Thanh ngổn ngang năm xưa.

Điểm đặc biệt nhất trong tín ngưỡng tại chùa Bộc chính là hòa hòa giữa đạo và đời. Ban đầu, chùa chỉ Phật. Nhưng sau chiến thắng, để ghi nhớ công ơn của người anh hùng áo vải cờ đào, nhân dân đã đưa bài vị của vua Quang Trung – Nguyễn Huệ và các tướng Tây Sơn vào Phụng.

Thể hiện tinh thần nhân đạo và lòng bảo dung của dân tộc, vua Quang Trung còn chọn lập một miếu nhỏ trong mẫu chùa, gọi là Thanh Miếu, để thờ tự vong linh của các tướng sĩ nhà Thanh đã tử trận. Điều này suy ngẫm Bộc trở thành một di tích độc, nơi không chỉ tôn vinh chiến công mà còn an ủi cho cả những linh hồn đã ngã xuống ở phía bên kia chiến tuyến. Với những giá trị lịch sử và văn hóa lớn nhất đó, chùa đã được công nhận là Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia vào năm 1964.

Khám phá quần thể kiến trúc độc lập của chùa Bộc

Trải qua nhiều lần trùng tu, chùa Bộc ngày nay là một quần thể kiến trúc quy mô, chiều thế, mang dấu ấn nghệ thuật truyền thống đậm nét. Khuôn viên chùa được bố cục địa hài hòa theo hình chữ "Đinh", dẫn du khách vào một không gian tâm linh thanh tịnh qua từng lớp kiến trúc.

• Tam Quan Ngoại: Ngay từ mặt phố, du khách đã được chào đón bởi cánh cổng tam quan hai tầng uy nghi. Cổng giữa lớn, hai cổng phụ xứng đáng. Đặc sắc nhất là hình tượng mặt trời lửa trên đỉnh nóc cùng những đầu đao cong vút, tạo cảm giác giác thanh thoát. Tấm hoành phi “Thiên Phúc tự” khẳng định tên gọi chính thức của chùa chùa.
• Hồ Tắm Tượng: Bước qua cổng là một khoảng nghỉ xanh mát với hồ nước rộng lớn. Tương truyền, nơi đây chính là nơi có chiến tranh của quân Tây Sơn tắm rửa sau hạ đồng Khương Thượng. Ngày nay, mặt hồ tĩnh lặng Yên điểm tô sắc sen, sắc súng, như gột rửa đi những bụi bụi của phố thị cho bất kỳ ai đặt chân đến.

• Tam Quan Nội và các công trình chính: Tam Quan Nội được thiết kế theo mùi chồng chết hai tầng tám, tầng trên là chuông cổ kính. Tiếp đó là Tiền đường 9 bề thế, nổi bật với hai cột lớn ở hiên, thân cột khắc câu đối và đỉnh cột là hình tượng tứ phượng tinh thần. Thượng điện là nơi tôn giáo nguy hiểm nhất, có cấu hình gỗ kiểu "thượng thu hạ thiên" cứng chãi. Hai bên là nhà khách và nhà Tổ chức, tất cả đều được xây dựng theo truyền thống kiến trúc cửa sổ, tạo nên một tổng thể hài hòa, thống nhất.
• Thanh Miếu và Vườn tháp: Nằm trong khuôn viên còn có Thanh Miếu, nơi thờ vong linh quân Thanh, và Vườn tháp, nơi an nghỉ vĩnh viễn của các bậc thầy trụ trụ trụ tích.

Những vật báu vô giá còn được lưu giữ

Không chỉ là một di tích, chùa Bộc mà còn là một bảo tàng sống, nơi lưu giữ nhiều hiện vật và di vật quý giá, là minh chứng cho một thời kỳ lịch sử. Cho đến nay, chùa vẫn tồn tại:

• Hệ thống tượng Phật: Nhiều tượng có giá trị nghệ thuật điêu khắc cao như tượng Đức Ông, bộ Tam Thế Phật, tượng Di Lặc...
• Di vật lịch sử: Một quả chuông đồng cổ, 6 tấm bia đá lại lịch lịch chùa và các sự kiện liên quan.
• Di sản Hán Nôm: 11 bức nổ phi và 18 câu đối sơn sơn thếp vàng, chứa nhiều giá trị văn học và bạch lý.

Không có lễ hội và điểm đến tâm linh

Vào ngày mùng 5 Tết Nguyên đá hằng năm, không gian tĩnh lặng của chùa Bộ hòa hòa cùng không khí tưng lễ hội Gò Đống Đa. Lễ hội được tổ chức trọng thể với các nghi lễ rước kiệu, múa rồng, các chương trình văn nghệ sử thi đặc sắc, cố gắng tái sinh khí thế hào hùng của cha ông và bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới những người đã hy sinh vì non sông.

Vào những ngày thường, chùa Bộc trở về với vẻ trầm mặc vốn có. Người ta tìm đến đây không chỉ để dâng một nén hương thơm, mà còn để dạo bước trong khuôn viên thanh tịnh, lắng nghe tiếng chuông chùa ngân vang và tìm lại sự cân bằng cho tâm hồn giữa cuộc sống hiện đại.