Đãi ngộ nghìn USD, doanh nghiệp lữ hành vẫn bất lực tìm hướng dẫn viên tiếng Nga tại Khánh Hòa

Theo VnExpress, số liệu công bố từ Cục Thống kê vào sáng 3/6/2026 cho thấy Nga đang là thị trường có tốc độ tăng trưởng bứt phá nhất trong 5 tháng đầu năm với mức tăng 194% so với cùng kỳ năm trước. Riêng 4 tháng đầu năm, Đất Trầm Hương đã đón hơn 386.000 lượt khách Nga, cao gấp 4,8 lần so với cùng kỳ năm 2025.

Trung bình mỗi ngày, có khoảng 10 đến 12 chuyến bay hạ cánh xuống sân bay quốc tế Cam Ranh, đưa từ 2.000 đến 2.500 du khách Nga lên bờ. Với đặc thù thời gian lưu trú dài ngày (từ 9 đến 14 ngày), nhu cầu đặt tour trải nghiệm của phân khúc khách này là cực kỳ lớn.

Biểu đồ tăng trưởng dốc đứng này đang tạo nên một áp lực hậu cần chưa từng có cho các công ty lữ hành. Bà Nguyễn Hương Thủy, Quản lý nhân sự của Anex Việt Nam, chia sẻ đơn vị đã liên tục đăng tuyển HDV tiếng Nga với mức lương cố định hơn 1.100 USD/tháng từ giữa năm 2025 nhưng kết quả không như kỳ vọng. 

Hiện tại, doanh nghiệp này chỉ sở hữu 16 nhân sự tiếng Nga trong tổng số 43 HDV quốc tế, một con số quá khiêm tốn so với kế hoạch phục vụ hơn 183.000 lượt khách Nga và CIS trong giai đoạn từ tháng 4 đến tháng 10 năm nay. Để "chữa cháy", công ty từng thử nghiệm điều động HDV tiếng Anh hỗ trợ đoàn nhưng hiệu quả chạm đáy do rào cản ngôn ngữ quá lớn.

Tình trạng tương tự cũng diễn ra tại Công ty Lữ hành Pegas Misr Việt Nam. Bà Hoàng Thị Phong Thu, Chủ tịch doanh nghiệp, cho biết đơn vị sẵn sàng trả chế độ đãi ngộ cao gấp đôi so với HDV tiếng Anh nhưng vẫn không tuyển được người. 

Dù đã chủ động ra các trung tâm lớn như Hà Nội, Đà Nẵng, TP.HCM để săn đón nhân sự nhưng nguồn cung gần như cạn kiệt. Đáng lo ngại hơn, một số ứng viên dù sở hữu thẻ hành nghề chuyên nghiệp nhưng năng lực giao tiếp thực tế lại quá yếu, dẫn đến nhiều phản hồi tiêu cực từ phía du khách.

Dưới góc nhìn của người trong cuộc, anh Phùng Quốc Trung, một HDV tiếng Nga có 15 năm kinh nghiệm, thừa nhận vào các giai đoạn cao điểm hè hoặc cuối năm, lịch trình của anh luôn trong trạng thái quá tải, thời gian nghỉ ngơi giữa các tour gần như bằng không.

Phân tích về nguyên nhân của cuộc khủng hụt này, bà Thái Thị Lệ Hằng, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Khánh Hòa, chỉ ra một nghịch lý: Toàn tỉnh hiện có 1.538 nhân sự được cấp thẻ HDV quốc tế, nhưng số người sử dụng tiếng Nga chỉ có 83 người, chiếm vỏn vẹn khoảng 5%.

Lãnh đạo ngành du lịch nhận định tiếng Nga vốn là một ngôn ngữ đặc thù, kén người theo học. Thêm vào đó, giai đoạn đóng băng do dịch Covid-19 kéo dài đã khiến một lượng lớn HDV kỳ cựu phải chuyển nghề hoặc rời bỏ thị trường. 

Khi dòng khách quốc tế đột ngột tăng tốc trở lại, nguồn cung nhân lực nội địa đã không kịp bù đắp. Việc đào tạo một HDV quốc tế chất lượng đòi hỏi quy trình bài bản, không chỉ dừng lại ở chứng chỉ ngoại ngữ mà còn phải hội tụ đủ kiến thức văn hóa, lịch sử và kỹ năng xử lý tình huống lâm sàng theo đúng luật định.

Sự thiếu hụt này càng trở nên nan giải khi đối chiếu với khung pháp lý hiện hành. Theo Điều 59 Luật Du lịch 2017, người nước ngoài không được phép hành nghề HDV tại Việt Nam. Đồng thời, Nghị định 45/2019/NĐ-CP quy định rất nghiêm khắc: Doanh nghiệp lữ hành sử dụng lao động ngoại quốc làm HDV du lịch sẽ bị phạt tiền từ 80 đến 90 triệu đồng, đi kèm hình phạt bổ sung là tước giấy phép kinh doanh lữ hành quốc tế từ 12 đến 18 tháng. Do đó, các công ty lữ hành hoàn toàn không thể thuê nhân sự bản địa để thay thế.

Trước nguy cơ quá tải và sụt giảm chất lượng dịch vụ của một thị trường mũi nhọn, các doanh nghiệp lữ hành lớn tại địa phương đã đồng loạt kiến nghị một giải pháp tình thế. Các đơn vị đề xuất Sở VH-TT-DL phê duyệt cơ chế thí điểm trong giai đoạn 2026–2027, cho phép tuyển dụng nhân sự nước ngoài dưới danh nghĩa "nhân viên hỗ trợ ngôn ngữ và chăm sóc khách hàng" trong thời gian khách lưu trú. 

Phía doanh nghiệp cam kết đội ngũ này chỉ đóng vai trò trợ lý, không can thiệp vào nghiệp vụ của HDV Việt Nam nhằm tuân thủ luật pháp, đồng thời chịu hoàn toàn trách nhiệm bảo lãnh và quản lý hành vi.

Về phía cơ quan quản lý, đại diện Sở VH-TT-DL Khánh Hòa cho biết đang triển khai các giải pháp dài hạn bằng cách phối hợp với Đại học Khánh Hòa và Hiệp hội Du lịch tỉnh để mở các khóa đào tạo tiếng Nga chuyên ngành hệ ngắn hạn và chính quy. Cơ quan chức năng cũng yêu cầu các tập đoàn lữ hành phải có văn bản cam kết tiếp nhận nguồn nhân lực này sau khi tốt nghiệp nhằm giải quyết dứt điểm bài toán nhân sự một cách bền vững.